Yapay zekâ, sade Türkçe Sade Türkçe · denenmiş · 3,14 dakikada
Bültene katıl
Yeni

Yapay zekâ sözlüğü

En çok duyduğun 20 terim, tek cümleyle ve örnekle. Videolarımızda geçen kelimeleri burada bulabilirsin.

A

Açık (ağırlıklı) model

Ağırlıkları indirilebilen ve kendi bilgisayarında ya da sunucunda çalıştırılabilen model.

Örnek: Ollama ile yerelde çalıştırılan modeller.
İlgili yazı: Açık modeller neden bu kadar hızlı gelişiyor?
A

Ajan (Agent)

Bir hedefe ulaşmak için plan yapan, araç kullanan ve adım adım ilerleyen yapay zekâ sistemi.

Örnek: Uygun toplantı saatini bulup davet gönderen asistan.
İlgili yazı: Ajan (agent) nedir, sohbet botundan farkı ne?
A

API

Programların birbirleriyle konuşmasını sağlayan arayüz. Yapay zekâyı kendi uygulamana bağlamanın yolu.

Örnek: Web sitendeki sohbet kutusunun bir dil modeline bağlanması.
İlgili yazı: Kod yazmadan kendi küçük aracını yap
B

Bağlam penceresi

Modelin tek seferde dikkate alabildiği metin miktarı; token cinsinden ölçülür.

Örnek: Uzun bir kitabın tek seferde sığıp sığmaması buna bağlıdır.
İlgili yazı: Token nedir? Faturanı ve cevap kalitesini nasıl etkiler?
Ç

Çok modlu (Multimodal)

Metnin yanında görsel, ses ya da video gibi farklı veri türlerini de anlayabilen model.

Örnek: Fotoğrafını çektiğin faturayı okuyan asistan.
İlgili yazı: ChatGPT, Claude, Gemini: hangisini ne zaman seçmeli?
D

Deepfake

Yapay zekâyla üretilmiş, gerçek gibi görünen sahte görüntü, video ya da ses.

Örnek: Bir yakınının sesini taklit eden telefon araması.
İlgili yazı: Deepfake ses dolandırıcılığına karşı aile şifresi yöntemi
E

Embedding

Metnin anlamını sayılardan oluşan bir vektöre çevirmek; benzer anlamlar birbirine yakın düşer.

Örnek: “kedi” ve “tekir” vektör uzayında birbirine yakındır.
İlgili yazı: Ajan (agent) nedir, sohbet botundan farkı ne?
H

Halüsinasyon

Modelin kendinden emin ama yanlış ya da uydurma bilgi üretmesi.

Örnek: Var olmayan bir makaleyi kaynak göstermesi.
İlgili yazı: Uzun PDF'leri doğru özetletmenin kuralları
İ

İnce ayar (Fine-tuning)

Hazır bir modeli kendi verinle ek eğitime sokup belirli bir işe uzmanlaştırmak.

Örnek: Markanın üslubuyla yazan bir metin modeli.
İlgili yazı: Açık modeller neden bu kadar hızlı gelişiyor?
L

LLM (Büyük Dil Modeli)

Çok büyük metin verisiyle eğitilmiş, bir sonraki kelimeyi tahmin ederek metin üreten model.

Örnek: ChatGPT, Claude ve Gemini'nin altındaki modeller.
İlgili yazı: ChatGPT, Claude, Gemini: hangisini ne zaman seçmeli?
M

MCP

Model Context Protocol: Yapay zekâ asistanlarının dış araçlara ve verilere standart bir yolla bağlanmasını sağlayan protokol.

Örnek: Asistanın takvimine ya da dosyalarına bağlanması.
İlgili yazı: Ajan (agent) nedir, sohbet botundan farkı ne?
N

Nicemleme (Quantization)

Modelin sayılarını daha az bitle saklayarak bellek ihtiyacını azaltma yöntemi.

Örnek: Büyük bir modelin dizüstü bilgisayarda çalışabilmesi.
İlgili yazı: Açık modeller neden bu kadar hızlı gelişiyor?
O

Ollama

Açık dil modellerini kendi bilgisayarında tek komutla çalıştırmanı sağlayan ücretsiz araç.

Örnek: ollama run llama3.2
İlgili yazı: Ollama ile yapay zekâyı kendi bilgisayarında çalıştır
O

Otomasyon

Tekrarlayan işleri, belirli bir tetikleyiciyle kendiliğinden çalışan adımlara dönüştürmek.

Örnek: Form doldurulunca tabloya satır eklenmesi.
İlgili yazı: Kod yazmadan kendi küçük aracını yap
P

Parametre

Modelin eğitimle öğrendiği sayısal değerler. Sayısı genellikle milyar (B) ile ifade edilir.

Örnek: “8B” model, yaklaşık 8 milyar parametrelidir.
İlgili yazı: Ollama ile yapay zekâyı kendi bilgisayarında çalıştır
P

Prompt

Yapay zekâya verdiğin talimat ya da soru. Net olduğu ölçüde cevap iyileşir.

Örnek: “Bana 3 maddede, sade Türkçeyle özetle.”
İlgili yazı: Daha iyi Türkçe cevap almak için 5 prompt kalıbı
R

RAG

Modelin cevap vermeden önce senin belgelerinde arama yapıp cevabını onlara dayandırması.

Örnek: Şirket el kitabına göre cevap veren destek botu.
İlgili yazı: Uzun PDF'leri doğru özetletmenin kuralları
S

Sistem promptu

Sohbet başlamadan önce modele verilen, rolünü ve kurallarını belirleyen talimat.

Örnek: “Sen bir müşteri temsilcisisin, her zaman kibar ol.”
İlgili yazı: Daha iyi Türkçe cevap almak için 5 prompt kalıbı
T

Token

Modelin metni böldüğü küçük parçalar. Fiyat ve uzunluk sınırları token ile ölçülür.

Örnek: “kitaplarımızdan” kelimesi birkaç token'a bölünebilir.
İlgili yazı: Token nedir? Faturanı ve cevap kalitesini nasıl etkiler?
T

Transkript (Döküm)

Ses ya da video kaydının yazıya dökülmüş hâli.

Örnek: Toplantı kaydından çıkarılan konuşma metni.
İlgili yazı: Toplantı notlarını özete çevirmek: 3 yöntem
esc
Tüm sonuçlar →